• Startera Consulting

Dünyadan garip vergi örnekleri


Son dönemde vergi konusunda çeşitli yazılara, araştırmalara göz gezdirirken, Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF hocaları tarafından kaleme alınmış vergi tarihini ilginç vergi örnekleri ile birlikte anlatan bir makaleye rastladım.


Linkini yazının sonunda bulacağınız bu makale, yerli yabancı pek çok kaynağa dayanılarak, akademik bir ağırbaşlılık içinde yazılmış. İlgilenenler için linki takip etmelerini önerebilirim.


Sen okumuşsun, bize anlatıver derseniz, dilim döndüğü kadarıyla aşağıda aktarmaya çalıştım.


Öncelikle şunu hatırlayalım, vergi her ne kadar devlete ödenen bir tutar olarak, emredici bir otorite tarafından hayatımıza giriyor olsa da, son derece insani bir olgu. Zira biz insanlar, sosyal varlıklar olarak bir arada yaşıyoruz, sosyal hayatımızı düzenleyecek yapıları da -adı zaman içinde imparator, feodal beyler, kral, padişah ya da parlamento olabiliyor- biz kuruyoruz. Dolayısıyla vergiler de bizim toplumsal değişimimizle beraber değişiyor:


Örneğin, antik medeniyetler döneminde, kişilerin sahip olduğu tek servet emek olduğundan vergi emek üzerinden (piramitlerin yapımına katılmak gibi) alınmış. Galipler mağluplardan, canlarını bağışlama karşılığında vergi almış. Arazi işleyenler, işletme bedelinin karşılığını ödemiş. Antik Yunan ve Roma medeniyetleri ticari hayata daha çok alan açınca, vergi almayı da ihmal etmemişler: hem ithalat hem ihracata %2 liman vergisi getirmişler. Özgür kalan köleler de özgürlüğün tadını çıkaramadan fiyatlarının %5’i kadar vergi vermiş.


Vergi bugün olduğu gibi sadece yol, su, elektrik için toplanmamış. Taa o zamanlarda bile, toplumu şekillendirmek için vergiye başvurulmuş: Roma İmparatorluğunda 38 yaşını geçmiş ve hala bekar olan erkeklere ek vergi konmuş. Evli ve 3 çocuklular ise daha az vergi ile mali anlamda güçlü konuma getirilmeye çalışılmış.


Ortaçağ’da imparatorluklar feodal beyliklere dönünce, vergi kişilerin kendilerini idare edenlere servetlerinden verdikleri bir “hediye”, “yardım”, “iştirak” veya “fedakarlık”a dönüşmüş. Tanımın değişmesine paralel, üzerinden vergi alınan şeyler de değişmiş: keçiden, öküz arabasından, vaftiz edilen çocuktan, tuzdan ve öküz arabasının tekerlek izinden vergi alınmış. Haçlı seferlerine katılmayanlar da ek vergilerden kaçamamış. 2. kez nikah masasına oturan kadından, Venedik’te peruk takanlardan, Polonya’da bacalı evlerin sahiplerinden vergi alınmış. En sonunda insanlar bacalarını yıkmışlar.


Yeniçağ’da feodal beylikler yıkılıp, merkezi devletler kurulurken, garip vergi uygulamaları hız kesmeden devam etmiş: Modern bir görünüme kavuşalım diye İngiliz kralı VIII. Henry, bıyıklı erkekleri hedef almış ve “ya kesersiniz o bıyıkları ya da ödersiniz vergisini demiş”. Yine İngiltere’de pencere sayısı çok olan evlerde zenginler yaşıyor düşüncesi ile pencere vergisi uygulanmış. Sonuç, yıkılan bacalar gibi kapatılan pencereler olmuş. Sakal-bıyık sevmemek Rus Çarı Büyük Petro’da da olan bir huymuş: din adamları ve köylüler hariç sakallı beyler 100 ruble ödemişler.


18. yy sonu, 19. yy başında sanayi devriminin gerçekleşmesiyle, yeni endüstrilerin yani yeni gelir kaynaklarının ortaya çıkması, Fransız devrimiyle ulus devlet kavramının yerleşmesi, vergiye ilişkin düşünceyi neyse ki değiştirmiş. Artık, hem devlete gelir sağlama fonksiyonu olan hem de bir ekonomi politikası aracı olan daha mantıklı vergilerimiz var.


Bizim ülkemizin tarihinde yukarıdaki gibi gariplikler hiç olmadı mı diye merak ediyorsanız da; kaynana vergisi tam bize göre: Kanun demiş ki; kaynana evinizde kira vermeden oturabilecek akrabalar arasında değildir. Eğer kaynananız sizin evde kalıyor ise, kira geliriniz vardır. Kira geliriniz varsa, vergisini de bir zahmet ödeyiverin.


İlginç Vergi Örnekleri Kapsamında Verginin Tarihsel Gelişiminin Değerlendirilmesi: http://www.vergisorunlari.com.tr/makale/ilginc-vergi-ornekleri-kapsaminda-verginin-tarihsel-gelisiminin-degerlendirilmesi/8306
20 views

Startera Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ltd. Şti. 

Emniyet Evleri Mahallesi Eski Büyükdere Caddesi Sapphire AVYM B4 Kağıthane İstanbul

535-975 7847

533-688 0053

info@startera.com.tr

  • White LinkedIn Icon
  • White Twitter Icon

For any inquiries, please call or email us.

Alternatively you can fill in the following contact form.